Notes on पाठ १६ नेल्सन मण्डेला | Grade 10 > Nepali > नेल्सन मण्डेला | KULLABS.COM

पाठ १६ नेल्सन मण्डेला

  • Note
  • Things to remember

व्याख्या गर्नुहोस् :

क) मानिसका लागि सबैभन्दा प्यारो कुरा स्वतन्त्रता हुन्छ |

उत्तर –

       माथि प्रस्तुत वाक्यले मानिसका लागि प्रिय मानिने अवस्थाहरू मध्येमा स्वतन्त्रतालाई बढी महत्व दिइने आशय व्यक्त गरेको छ | यस धर्तीमा जन्म लिएको जुनसुकै मानिसलाई पनि बाँच्नका लागि विभिन्न अवस्थाहरू चाहिन्छन् | मानिस बाँच्न त स्वाधीन वा पराधीन जस्तो अवस्थामा पनि बाँच्छ तर चयन गर्न लगाउने हो भने प्रत्येक मानिसले स्वाधिनतालाई नै रोज्दछ | पराधीन अवस्थामा मानिस अरूका लागि बाँचिदिएको हुन्छ भने स्वाधीन अवस्थामा सबै मानिस आफ्ना लागि पनि बाँच्ने गर्छन् | खान नपाउनु, काम गर्न नपाउनु, पढ्न नपाउनु, रोगको उपचार गर्न नपाउनु आदिभन्दा बढी कष्टकर चाहिँ स्वतन्त्र हुन नपाउनु मानिन्छ | त्यसैले प्रत्येक मानिसका लागि सबैभन्दा प्यारो कुरा स्वतन्त्रता नै हुन्छ |

      स्वतन्त्रता पाएका अवस्थामा प्रत्येक व्यक्तिमा नौला नौला उमङ्ग, जोश, जाँगर, योजना, विवेक आदिको जान्म हुन्छ र मानिसले आफ्नो लगायत अरूको पनि हित गर्न सक्दछ | स्वतन्त्रताका अभावमा मानिसले मानिसजस्तो भएर बाँच्न पनि पाउँदैन | पराधीन अवस्थामा प्रत्येक मानिस जिउँदो लाश बराबर भएर रहन पुग्दछ | 

 

ख) देश र जनताको सेवा गर्नलाई पद नै चाहिन्छ भन्ने छैन |

उत्तर –

      यस वाक्यले काम गर्ने मानिसले पदभित्र वा पदबाहिर जहाँ बसेर पनि काम गर्न सक्छ तर काम नगर्ने मानिस 'नदिने बज्यै आइतबार बार्छिन्' भन्ने स्वभावगत चरित्र देखाउन थाल्छन् | अरूका सेवामा आफूलाई समर्पित गर्न चाहने व्यक्तिले पदको लोभ गरिरहनु आवश्यक देखिदैन | राजनैतिक क्षेत्रबाट देश र जनताको भलाइ गर्न चाहनेले म यस्तो पद पाए काम गर्छु र पद नपाए काम गर्दिन भन्न सुहाउँदैन | नेल्सन मण्डेलाले सन् १९९४ सालमा एक कार्यकालका लागि राष्ट्रपति बनेर काम गरेपनि अर्को कार्यकालका लागि भने उनले पदको लोभ गरेनन् | उनले आफ्ना मित्रलाई अर्को कार्यकाल सुम्पिए |

      नेल्सन मण्डेलाकै जस्तो देश र जनताको हितका पक्षमा काम गर्न चाहने सम्पूर्ण राजनैतिक व्यक्तित्वहरूले आफूले कुनै महत्वपूर्ण पद वा ठाउँ पाएदेखि यसो गर्थे, उसो गर्थे भनेर हिड्नु त्यति राम्रो मानिदैन | देश र जनताका लागि गरिने काम पदभन्दा बाहिर रहेर पनि गर्न सकिन्छ | पद नै चाहिन्छ भन्ने भावना राख्नु राम्रो मानिदैन |

 

विवेचनात्मक उत्तर दिनुहोस् :

क) दक्षिण अफ्रिकी जनताको मुक्तिका लागि नेल्सन मण्डेलाले कस्तो भूमिका निर्वाह गरे ? सविस्तार वर्णन गर्नुहोस् |

उत्तर –

      'नेल्सन मण्डेला' शीर्षक जीवनी कक्षा दशको नेपाली पाठ्यपुस्तकमा समावेश छ | यस जीवनीका लेखक यसै पाठ्यपुस्तक लेखक तथा सम्पादकहरू हुन् | उनीहरूले नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा उल्लेख्य योगदान दिएका छन् | यस जीवनीमा नेल्सन मण्डेलाका विभिन्न किसिमका परिचय प्रस्तुत गर्नुका साथै गोराहरूको उपनिवेशबाट दक्षिण अफ्रिका र अफ्रिकी जनताहरूलाई स्वाधीन पार्न मण्डेलाले गरेको सङ्घर्षकका बारेमा पनि चर्चा गरिको छ | सन् १९१८ मा जन्मिएका नेल्सन मण्डेला दक्षिण अफ्रिकालाई स्वतन्त्र बनाउन उनलेले गरेका अनगिन्ति प्रयासहरूका साथै उनको जीवनको आरोह अवरोहलाई यस जीवनीमा प्रस्तुत गरिएको छ | देश र जनताको सेवामा सदैव तल्लीन प्रथम अश्वेत दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रपति मण्डेलाको  सन् २०१३ मा निधन भयो |

      बाहिरबाट आएका गोरा जातिहरूले दक्षिण अफ्रिकाका मूल जातिहरूमाथि अनेकौँ यातना दिने र अमानवीय व्यवहार गर्ने गरेका थिए | मण्डेलालाई सानैदेखि उनीहरूको यस्तो व्यवहार मनपरेको थिएन | आफ्नो देश र जनताहरूलाई स्वतन्त्रता दिलाउन मण्डेलाले स्वदेश, विदेश, जेलभित्र र जेलबाहिरबाट अथक परिश्रम गरी आफ्नो लक्ष्य पूरा गरेको यथार्थ पनि यस जीवनीमा व्यक्त भएको छ | मण्डेला जन्मिएको समयमा दक्षिण अफ्रिकामा अल्पसंख्यक गोराजातिहरूको निरङ्कुश शासन थियो | दक्षिण अफ्रिकाका मूल काला जातिहरूले चाहिँ गोराहरूका दास भएर बस्नु परेको थियो | बाहिरी मुलुकबाट दक्षिण अफ्रिका पुगेका गोराहरूद्वारा संचालित शासन बढी नै निरङ्कुश, दमनकारी, अन्यायी, अत्याचारी, पक्षपती थियो | रङ्गभेदी श्वेत सरकारका शासनकालमा दक्षिण अफ्रिकाका मूल जाति बहुसङ्ख्यक कालाहरूको अवस्था साह्रै नै दयनीय थियो | यसरी गोराहरूले आफ्नो देशमा आएर दक्षिण अफ्रिकीहरूमाथि गरेको शासन मण्डेलालाई पटक्कै मन पारेको थिएन | आखिरमा उनले रङ्गभेदी सरकारको विरुद्धमा सङ्घर्ष गर्नैपर्ने अठोट गरे |

            आफ्नो अठोट र लक्ष्यअनुसार मण्डेलाले रङ्गभेदी श्वेत सरकारको विरोध कार्य शुरु गरे | उनले शुरु गरेको कार्यले मण्डेलालाई फाइदा पुग्ने नभएर दक्षिण अफ्रिका राष्ट्र र सम्पूर्ण दक्षिण अफ्रिकी जनतालाई नै फाइदा पुग्ने खालको थियो | जीवनमा आफूले अनेकौं यातना, दु:खकष्ट, दण्डसजाय सहेर उनले सङ्घर्षलाई अघि बढाए | यसैक्रममा उनले जीवनको महत्वपूर्ण अंश सत्ताइस वर्ष जेलमा बसेर बिताए | जेलमा पनि उनलाई श्वेत सरकारको विरोध गरेको लगायतको अनकौं आरोपहरू लगाएर कडाभन्दा कडा काम गर्न लगाइन्थ्यो | जेलभित्र भएपनि जेलबाहिर भएपनि उनले गोराहरूको शासनको विरोध गर्न छाडेनन् | उनले गरेको सङ्घर्षको परिणामस्वरुप दक्षिण अफ्रिका र त्यहाँका जनताहरू स्वाधीन भए |

      मण्डलाले जुन समयमा रङ्गभेदी श्वेत सरकारको विरोध शुरु गरेका थिए, त्यो अत्यन्तै उपयुक्त र आवश्यक पनि थियो | गोराहरूले शासन शुरु गरेकै बेलादेखि दक्षिण अफ्रिकी जनताहरूले उक्त शासनको विरोध शुरु गरेका थिए तर मुलुकमा एक दृढनिश्चयी, आत्मविश्वासी, निडर, साहसी नेतृत्व दिने व्यक्तिको खाँचो थियो जसलाई मण्डेलाले पूरा गरिदिए | देश र जनताको स्वाधीनताका लागि मण्डेलाले निर्वाह गरेको भूमिका अति उपयोगी देखिन्छ | उनले उक्त क्रान्तिका अग्रणी भएर नेतृत्व नदिएका भए दक्षिण अफ्रिकामा अझै पनि स्वतन्त्र नहुन सक्थ्यो भन्नु अत्युक्ति नहोला |

 

ख) 'मण्डेला एक सङ्घर्षशील राजनीतिक योद्धा हुन्' भन्ने कुरालाई पुष्टि गर्नुहोस् |

उत्तर –

      'नेल्सन मण्डेला' शीर्षक जीवनी कक्षा दशको नेपाली पाठ्यपुस्तकमा समावेश छ | यस जीवनीका लेखक यसै पाठ्यपुस्तक लेखक तथा सम्पादकहरू हुन् | उनीहरूले नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा उल्लेख्य योगदान दिएका छन् | यस जीवनीमा नेल्सन मण्डेलाका विभिन्न किसिमका परिचय प्रस्तुत गर्नुका साथै गोराहरूको उपनिवेशबाट दक्षिण अफ्रिका र अफ्रिकी जनताहरूलाई स्वाधीन पार्न मण्डेलाले गरेको सङ्घर्षकका बारेमा पनि चर्चा गरिको छ | सन् १९१८ मा जन्मिएका नेल्सन मण्डेला दक्षिण अफ्रिकालाई स्वतन्त्र बनाउन उनलेले गरेका अनगिन्ति प्रयासहरूका साथै उनको जीवनको आरोह अवरोहलाई यस जीवनीमा प्रस्तुत गरिएको छ | देश र जनताको सेवामा सदैव तल्लीन प्रथम अश्वेत दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रपति मण्डेलाको  सन् २०१३ मा निधन भयो |

      दक्षिण अफ्रिकाका प्रथम अश्वेत जननिर्वाचित राष्ट्रपति नेल्सन मण्डेलाको जीवनीबाट के थाहा हुन्छ कि मण्डेला एक सङ्घर्षशील राजनीतिक योद्धा हुन् | आफ्नो देश र त्यहाँका जनताहरूलाई गोराहरूको अन्याय र अत्याचारबाट मुक्त गर्न उनले निकै ठूलो सङ्घर्ष र त्याग गर्नुपर्यो | सङ्घर्षलाई सफलता दिन उनी शोषितपीडित जनताहरूलाई चेतनशील बनाउने कार्यमा सक्रिय भए | जनताको मुक्ति र स्वाधीनताका लागि निरन्तर सरकारका विरोधमा लागेकाले उनलाई धेरैपटक जेल सजाय र कठोर यातना दिइयो तर उनले हरेश खाएनन् | पहाडझैँ अटल व्यक्तित्वका धनी मण्डेलाले काला जातिमाथि गरिएको अमानवीय दमनको विरुद्धमा मनोबल तयार गर्ने कार्य गरेकोले उनलाई राजद्रोहीको अभियोगमा कानुनी कारवाही गरियो | यसपछि उनी भूमिगत रूपमा पुलिसको नजरबाट आफूलाई जोगाउँदै हड्ताल एवम् विरोध कार्यक्रमहरूको आयोजनामा लागे | अत्याचारी शासनको अन्त्य गर्न सम्पूर्ण काला जातिहरू एक ढिक्का हुन थाले | विस्तारै-विस्तारै मण्डेलालाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन र सहयोग पनि प्राप्त हुन थाल्यो | उनले लुकीछिपी देशभरिका श्रमिक, मजदुर, किसान, विद्यार्थी आदि सबैलाई सङ्गठित गराउँदै देशभरि क्रान्तिको विगुल घन्काए | सन् १९६२ मा पुलिसद्वारा समातिएका मण्डेला सन् १९६४ मा आजीवन कारावासमा परे |

       मण्डेलाले आजीवन कारावासको सजाय पाएको समाचार विश्वभरि फैलिएपछि जताततैबाट मण्डेलाको रिहाइको माग हुन थाल्यो | श्वेत सरकारले मण्डेलालाई ससर्त जेलमुक्त गर्ने घोषणा गरेपनि मण्डेलाले यसलाई स्वीकार गरेनन् | उनी देश र जनताले स्वाधीनता नपाउन्जेल आफ्नो क्रान्ति सफल भएको मान्ने पक्षमा थिएनन् | सन् १९९० मा जेलमुक्त गरिएकोले उनको यस मुक्तिलाई हरेक निरङ्कुश शासकको हार र स्वतन्त्रताप्रेमी जनताको जीत मानियो | उनको यस मुक्तिले रङ्गभेदी श्वेत सरकारको पतन भयो | उनको यही सफलताले गर्दा मण्डेला एक सङ्घर्षशील राजनीतिक योद्धा हुन् भन्ने कुरा स्वत: पुष्टि हुन जान्छ |     



.

Very Short Questions

0%

ASK ANY QUESTION ON पाठ १६ नेल्सन मण्डेला

No discussion on this note yet. Be first to comment on this note