Notes on विज्ञान अभिशाप नभई वरदान | Grade 8 > Nepali > विज्ञान अभिशाप नभई वरदान | KULLABS.COM

विज्ञान अभिशाप नभई वरदान

Notes, Exercises, Videos, Tests and Things to Remember on विज्ञान अभिशाप नभई वरदान

Please scroll down to get to the study materials.

Registration open for Special Scholarships

  • Note
  • Things to remember

पाठ १३

वादविवाद

विज्ञान अभिशाप नभई वरदान

तलका प्रश्नहरुको उत्तर लेख :

  • वाद विवाद प्रतियोगिताको संचानल कहाँ हुदै छ ?

उत्तर – वाद विवादको प्रतियोगिताको संचालन कौलालीको धनगडीमा अवस्थित तिलनगर उच्च माध्यमिक विद्यालयको आँगनमा

हुदै छ

  • वाद विवादको प्रतियोगितामा कति जना प्रतियोगीहरुले लिएका छन् |

उत्तर – वाद विवाद प्रतियोगितामा चार जना प्रतियोगीहरुले भाग लिएका छन् |

  • वाद विवाद प्रतियोगिता कुन विषयमा भएको थियो ?

उत्तर – वाद विवाद प्रतियोगिता ‘ विज्ञान अभिशाप नभई वरदान’ भन्ने विषयमा भएको थियो |

  • ‘विज्ञान अभिशाप होइन वरदान हो ‘ भन्ने विषयको पक्ष र विपक्षमा ककले बोले ‘

उत्तर – ‘विज्ञान अभिशाप होइन वरदान हो’ भन्ने विषयको पक्षमा सीमा खान र गोपाल बुढामगर अनि विपक्षमा मोनिका बुढाथोकी र आशाराम थारुले बोले |

२) तलका भनाइ कसले भनेको हो, भन :

क) प्रतियोगीहरुले आफ्ना विचारहरु राख्दा अत्यन्तै शिष्ट र शभ्य भाषामा राख्नुपर्ने  छ |

उत्तर – यो भनाइ उद्घोषकले भनेको हो |

  • जल, थल, र नभमा समेत मानिसको विजय प्राप्त गरेको छ |

उत्तर यो भनाइ सीमा खानले भनेकी हुन् |

  • बिफर,प्लेग र हैजा जस्ता प्रणा घातक रोगलाई विज्ञानले नियन्त्रणमा लिएको छ

उत्तर – यो भनाइ सीमा खानले भनेकी  हुन्

  • विज्ञानले विपत्ति ध्वंसलाई निम्त्याएको छ |

उत्तर यो भनाइ मोनिका बुढाथोकीले भनेकी हुन् |

  • मानिसमा दुर्भावना बढ्दा मानवताका पर्खालहरु गल्यार्मगुर्लुम ढलेका छन् |

उत्तर – यो भनाइ आशाराम थारुले भनेका हुन् |

तलका प्रश्नहरु उत्तर लेख :

  • आधुनिक युग मानवका निम्ति किन वरदान सावित भएको छ ?

उत्तर – आजको विज्ञान प्रविधि र कम्प्युटरकाकारण आधुनिक युग मानवका लागि वरदान सावित भएको छ | प्राचिन युगको मानव बर्से भेललाई पार गर्न नसकेर नदीको पारीपट्टी निरास भइ वाल्ल परेर हेरिन्थियो | आधुनिक युगमा आइपुग्दा विज्ञान प्रविधिलेका कारण पानीजहाज, रेल, मोटर, कार, हवाइजहाज जस्ता यातायातका साधनले मावन जीवनमा ठुलो परिवर्तन ल्याइदिएको छ | मानवजीवनलाई गरिबी बाट धनि तिर लम्काएको छ |अध्यारोबाट उज्यालोतिर डोर्याउने काम गरेको छ | आज मानवका निम्ति मानिसका लागि खतरा मानिने रोगहरु समेत विज्ञानले नियन्त्रण गरि मानव जीवनलाई सहज बनाईदिएको छ | यन्त्र मानवको आविष्कारले मानिसका लागि कठिन काम हरु समेत सहज ढंगले सम्पन्न हुने गरेका छन् | यिनै विविध कारणले गर्दा आधुनिक युग मानवका  निम्ति वरदान सावित भएको छ |

  • विज्ञानलाई अभिशाप मान्नुपर्ने कारणहरु के के हुन् |

उत्तर – विज्ञानलाई अभिशाप मान्नुपर्ने कारणहरु थुप्रै रहेका छन |विज्ञानले आविष्कार गरेकादोस्रो विश्व युद्धमा अमेरिकाले छाडेका अणुबम र एटम बमले जापानका सुन्दर सहर हिरोसिमा र नागासाकी ध्स्वस्त भए | लाखौं मिनिसले अकालमा ज्यान गुमाएकाथिए |त्यसको  पिडाले अहिले पनि मानिसलाई साताइरहेको छ | विज्ञान  प्रविधिले आविष्कार गरेका शस्त्रअश्त्रहरु मानिसको खुसी र सुन्दर संसार ध्वस्त पार्न मात्र प्रयोग भएका छन् |विज्ञानले विकास र निर्माण मात्र होइन विपत्ति र ध्वस्त समेत बनाएको छ |यन्त्र मानिसको आविष्कारले मानवजीवनमा अकल्पनीय परिणामहरु ल्याएको छ | वातावारणलाई नकारात्मक प्रभाव परेको छ|  जीवजन्तुको बासस्थानमा समेत असर पुर्याएको छ | उत्पादनमा समेत प्रभाव परेको छ | मानव र संसारको अहिले गर्ने विज्ञानलाई अभिशाप मान्नुपर्ने कारणहरु यिनै हुन् |

  • आशाराम थारुले भनेका मुख्य कुरा लेख |

उत्तर – आशाराम थारुले विज्ञानलाई अभिशाप मान्दै विज्ञानकै कारण मानवजीवन असहज,जटिल र यान्त्रिक बनेको कुरा बताएका छन् | साथै उनले मानवीय मूल्य र मान्यताहरु समाप्त भएको कुरा पनिउल्लेख गरेका छन् | यस्तै उनले विज्ञानले आविष्कार गरेका हात हतियारले संसारमा त्रास श्रजना गरेको र प्राकुर्तिक सुन्दरतापनि नशा गरेको कुरा पनि उल्लेख गरेका छन | आणविक हतियार उत्पादन, परिक्षण र प्रयोगले माटोको उर्वरा शक्ति कमजोर भएको, मानवमा अनेक रोग र त्रास फैलिएको छ भने सङ्कटको भुमरीमा फस्दै गएको कुरा पनि उल्लेख गरेका छन् |

 

  • यदि तिमि यस वादविवाद प्रतियोगितामा निर्णयक बन्ने अबसर पाएको भए क्सलिया पहिलो घोषित गर्थ्यो र किन ?

उत्तर – यदि म यस वाद विवाद प्रतियोगितामा निर्णायक बन्ने अवसर पाएको भए मोनिका बुढाथोकीलाई पहिलो घोषित गर्थे | उनले ‘विज्ञान अभिशापबाट नभई बरदान हो ‘ भन्ने विषयको पक्षमा दिएका तर्कहरु निक चाखलाग्दो छ | विज्ञानले गरेका आविष्कारहरु जस्तै रेडियो, टेलिभिजन, मोवाइल, आदिमानिसका लागि वरदान नै सावित भएका छन् भनी गरेको तर्कलाई कसैले इन्कार गर्न सक्दैन | विज्ञान, मानवको अभिन्न अंग बनेको, आबृतिउटा सानो कोठामा बसेर संसारका कुराहरु हेर्न अवलोकन गर्न विज्ञानकै कारण हो, | यस्तै एक ठाउँमा बसेर हामीले संसार भरी आफ्ना आफन्तसंग कुरा गर्न सक्छौ यो पनि विज्ञानकै कारण हो | विज्ञानले आज शिक्षा, यातायात, कृषि,उद्योग, आदिको क्षेत्रमा ठुलो परीवर्तन गरेको छ | उनको विज्ञानले आविष्कार गरेका साधनहरुलाई सही किसिमले प्रयोग गरिनु पर्ने सुझाप पनि निकै उत्कृष्ट छ | अत : म वाद वीवाद प्रतियोगितामा निर्णायक बन्ने अवसर पाएको भए मोनिका बुढाथोकीलाई पहिलो घोषित गर्थे किनभने उनले विज्ञानका पक्षमा दिएका तर्कहरु बढी वैज्ञानिक र उपयुक्त रहेका छन् |

  • विज्ञान वरदान हो भन्ने पक्षमा बोल्ने दुवै वक्ताका तर्कहरु राम्ररी पढेर पाँच ओटा बुँदा टिप र सारांश लेख :

उत्तर – क) विज्ञानको आविष्कारले गरेका वस्तुले आधुनिक मानव जीवन सुविधा सम्पन्न भएको र उसको जीवनमा ठुलो परिवर्तन आएको,

  • आजको मानिसले जल, थल र नभमा विजय प्राप्त गरेको,
  • विज्ञानकै कारण बिफर, प्लेग र हैजा जस्ता प्रणा घातक रोगहरु नियन्त्रणमा आएका,
  • आज विज्ञानले आविष्कार गरेका वस्तु मानवका अभिन्न अङ्ग बनेका र संसार निकै साँघुरो बनेको छ |
  • विज्ञानले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, उद्योग तथा यातायातका क्षेत्रमा ठुलो परिवर्तन ल्याएको |

 

 

विज्ञान र मानव जीवन

विघयंले आविष्कार गरेका वस्तु उपयोग गर्न पाएपछी मानव जीवन सुविधा सम्पन्न हुनुका साथै उसको जीवनमा ठुलो परिवर्तन आएको छ | आज मानिस हरेक हिसाबले शक्तिशालि बन्दै गएको छ  र डरलाग्दो रोगहरुबाट मानिसले छुटकारा पाउने अवस्था श्रजना भएको छ | विज्ञानले आविष्कार गरेका वस्तु मानवमा अभिन्न अङ्ग बनेका र विज्ञानले नै संसार पनि साँघुरो बनाएको छ | यसले शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, उद्योग तथा यातायात क्षेत्रमा समेत ठुलो परिवर्तन ल्याएर मानव जीवनलाई सहज र खुसी बनाएको छ |

 

 

 

 

 

 

 

 

तलका तालिकामा देखाए जस्तै गरी प्रत्यय जोडी शब्द बनाऊ :

प्रत्यय

शब्द

शब्द + प्रत्यय

थप शब्दहरु

इक

समुद्र

समुद्र + इक = सामुद्रिक

समाज, दिन, विज्ञान, यन्त्र

इत

विकास

विकास + इत = विकसित

केन्द्र, प्रदूषण, संचालन, प्रतिष्ठा

ईय

ताप

ताप + ईय = तापीय

मानव, दानव, केन्द्र, स्वर्ग, आत्मा

 

उत्तर – इक :

समाज + इक = सामाजिक

दिन + इक = दैनिक

विज्ञान + इक = यान्त्रिक

इत :

केन्द्र + इत = केन्द्रित

प्रदूषण + इत = प्रदूषित

संचालन + इत = संचालित

प्रतिष्ठा + इत = प्रतिष्ठित

ईय :

मानव + ईय = मानवीय

दानव + ईय = दानवीय

केन्द्र + ईय = केन्द्रिय

स्वर्ग + ईय = स्वर्गीय

आत्मा + ईय = आत्मीय

  • तलका शब्दको अर्थ लेख :

वरदान     आक्षेप      अभिशाप     अन्तरिक्ष

उत्तर – वरदान =  इच्छा गरिएको वस्तुको प्राप्ति, वर, आशिर्वाद

आक्षेप = आरोप, गाली, दोष

अभिशाप = हानी नोक्सानी.सराप

अन्तरिक्ष = पृथ्वी र ग्रह, नक्षत्र आदिको बिचको खाली भाग, आकाश

 

  • अर्थ स्पष्ट हुने गरी वाक्यमा प्रयोग गर :

गल्यार्मगुलुर्म     शिष्ट      टुलुटुलु      प्रणा घातक,    साँघुरो

उत्तर – पोहिर सालको भूकम्पले गर्दा काठमाडौँका घरहरु गल्यार्मगुर्लुम भएर लड्यो |

शिष्ट – हामीले सबैसंग शिष्ट व्यवहार गर्नुपर्छ |

टुलुटुलु =  दाइले मलाई रिसले टुलुटुलु हेर्नु भयो |

प्रणा घातक = आज संसारमा थुप्रै प्रणा घातक रोगहरु फैलिंकै छन् |

साँघुरो = स्कुल जाने बाटो साँघुरो भएको कारणले गर्दा सधै घुमेर जानुपर्छ |

 

  • तल दिएका प्राविधिक शब्दहरुलाई वाक्यमा प्रयोग गर :

कम्प्युटर      इन्टरनेट     यन्त्र मानव     परमाणुबम      एटम बम

उत्तर – कम्प्युटर = आजको विश्व कम्प्युटर बिना चलन सक्दैन |

इन्टरनेट = इन्टरनेटको प्रयोगले गर्दा देशविदेशमा बस्ने आफन्त संग कुरा गर्न सजिलो भएको छ |

यन्त्र मानव = यन्त्र मानवले असम्भव कामहरु पनिसजिलै गर्छ |

एटम बम = एटम बमको प्रयोग मानव हित विरुद्ध गर्नु राम्रो होइन |

  • उल्टो अर्थ दिने शब्द छानेर जोडा मिलाऊ :

सम्भव     वरदान     आधुनिक    दुरुपयोग     उपयोग    असम्भव      प्राचिन    अभिशाप      आविष्कार    

उत्तर = सम्भव – असम्भव

वरदान – अभिशाप

आधुनिक – प्राचिन

दुरुपयोग – उपयोग

११ ) मिल्दो अर्थ दिने शब्द छानेर जोडा मिलाऊ :

प्रगति      त्रास     कपोलकल्पित   नयाँ   निदान   उन्नति   मन गढ़न्ते समाधान    सन्त्रास     नविन     गोपनियता  

उत्तर – प्रगति = उन्नति

त्रास = सन्त्रास

कपोल कल्पित = मन गढ़न्ते

नयाँ = नविन

निदान = समाधान

  • आशाराम थारुले बोलेका कुराहरु पढी जीवन, मानवीय शब्दमा जस्तै दिर्घ इकार प्रयोग भएका पाँच ओटा अरु शब्द खोजेर लेख :

उतर – परीक्षण,     गरिबी,      औषधी,   औद्यागिकीकरण,   वातावरणीय

 

  • सिमा खानले बोलेका कुरा हरु पढी ‘ विज्ञान, विषय, शब्दमा जस्तै शब्दको सुरुमा ह्र्स्व इकार लागेका पाँच ओटा शब्दहरु खोजेर लेख :

उत्तर – विवाद, विपन्नता, निम्ति, बिफर, नियन्त्रण

  • तल दिएका शब्द समूहबाट शुद्घ शब्द छानेर लेख :
  • आदनिर्य, आदरणिय, आदरणीय

उत्तर - आदरणीय  

  • अभिशाप, अभीसाप\,  अभिसाप

उत्तर – अभिशाप

  • अतिथि, अतिथी,    अतिथि

उत्तर – अतिथि

  • पुर्वबक्ता, पूर्ववक्ता,   पूर्ववक्ता

उत्तर – पूर्ववक्ता

 

  • पाठमा प्रयोग बेका शिरबिन्दु लागेका केही शब्दहरु तल दिएका छन् | तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर :

हिंसा,     संसार,   नरसंहार,     ध्वंस,    संज्ञा

उत्तर – हिंसा = हतियारकोआविष्कारले संसारमा हिंसा बढेको छ |

संसार = संसारमा वैज्ञानिकहरु थुप्रै जन्मिएका छन् |

नरसंहार = दोस्रो विश्वयुद्धमा नरसंहारका धटनाहरु थुप्रै घटेका थिए |

ध्वंस = संसारमा थुप्रै विपत्ति र ध्वंसका घटनाहरु भएका छन् |

संज्ञा = उसको संज्ञा बुझेर म निकै हाँसे |

 



Questions and Answers

Click on the questions below to reveal the answers

0%

ASK ANY QUESTION ON विज्ञान अभिशाप नभई वरदान


You must login to reply

Forum Time Replies Report
sugam

example on सारंस लेखन


You must login to reply